| Language | Lexeme | Native script | Phonetic | Phonemic | Notes | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 25 | Bengali | nāk | নাক | nak | ||
| 79 | Bulgarian | nos | нос | nɔs | nos | |
| 98 | Belarusian | nos | нос | nɔs | nos | |
| 141 | Catalan | nas | nas | nas | ||
| 93 | Czech | nos | nɔs | nos | ||
| 110 | Danish | næse | ˈnɛːsə | |||
| 116 | Dutch | neus | nøs | |||
| 112 | English | nose | nəʊz | |||
| 104 | Faroese | nøs | nøːs | |||
| 117 | Flemish | neus | ||||
| 136 | French | nez | ne | ne | ||
| 114 | Frisian | noas | no.əs | |||
| 122 | German | Nase | ˈnaːzə | ˈnaːzə | ||
| 29 | Hindi | nāka | नाक | nɑk | nɑk | |
| 129 | Italian | naso | ˈnaːzo | ˈnazo | ||
| 34 | Kashmiri | nas | نس | nɑs | nɑs | |
| 131 | Ladin | nes | ˈnes | |||
| 76 | Lithuanian | nósis | ˈnoːsʲɪs | ˈnoːsʲɪs | ||
| 95 | Sorbian: Lower | nos | nɔs | nos | ||
| 94 | Sorbian: Upper | nós | nʊs | nʊs | ||
| 80 | Macedonian | nos | нос | no̞s | nos | |
| 33 | Marathi | nāka | नाक | nak | ||
| 31 | Nepali | nāk | नाक | nak | ||
| 88 | Polish | nos | nɔs | nos | ||
| 144 | Portuguese | nariz | nɐˈɾiʃ | nɐˈɾiʃ | ||
| 105 | Norwegian: Bokmål | nese (nase) | ˈnèːsə | ˈnèːsɛ | ||
| 97 | Russian | nos | нос | nɔs | nos | |
| 134 | Sardinian: Logudoro | nasu | ˈnaːzu | ˈnaːzu | ||
| 133 | Sardinian: Nuoro | nasu | ˈnaːzu | ˈnaːzu | ||
| 83 | Serbo-Croat | nos | nô̞ːs | nôːs | ||
| 23 | Sinhalese | nahaya | නහය | |||
| 91 | Slovak | nos | nɔs | nos | ||
| 85 | Slovene | nos | nóːs | nóːs | ||
| 143 | Spanish | nariz | naˈɾiθ | naˈɾiθ | ||
| 109 | Swedish | näsa | ˈnɛ̀ːsa | Removed NOS. | ||
| 99 | Ukrainian | nìs | ніс | nʲis | nis | |
| 137 | Walloon | né | ne | ne | ||
| 78 | Old Church Slavonic | nosŭ | носъ | nɔsʊ̆ | nosʊ | |
| 124 | Latin | nāsus | ˈnaːsus | ˈnaːsus | gen. nāsī | |
| 121 | Luxembourgish | Nues | nuəs | nuəs | ||
| 77 | Old Prussian | nozy | ||||
| 21 | Vedic: Early | nā́ḥ | नाः | ˈnaːh | náːs | du. nā́sā ~ nā́sau |
| 30 | Urdu | nāk | ناک | nɑk | ||
| 26 | Maithili | nāk | नाक | nɑk | ||
| 130 | Friulian | nâs | ˈnaːs | ˈnaːs | ||
| 46 | Avestan: Younger | nāh | 𐬥𐬁𐬵 | naːh | ||
| 65 | Old Persian | nāh | 𐎴𐎠𐏃 | naːh | ||
| 108 | Old Swedish | näsa | ˈnæsa | næsa | ||
| 22 | Pali | nāsā | nāsā | naːsaː | naːsaː | |
| 51 | Wakhi | mis | mis | |||
| 90 | Polabian | nös | nœs | nœs | ||
| 89 | Kashubian | nos | nɔs | nos | ||
| 53 | Yaghnobi | nai̯s | ˈnai̯s | western dialect | ||
| 125 | Romanian | nas | nas | nas | ||
| 128 | Neapolitan | naso | ˈnasə | ˈnasə | ||
| 135 | Anglo-Norman | nes | ||||
| 139 | Franco-Provençal | nâ | ˈnɑ | ˈnɑ | ||
| 142 | Old Spanish | nariz | naˈɾidz | |||
| 27 | Magahi | nāk | नाक | nɑk | ||
| 35 | Palula | náas | ناس | n̪aːs | náas | |
| 28 | Bhojpuri | nāk | नाक | nɑk | ||
| 75 | Latgalian | nuoss | ˈnuɔsː | nuɔss | ||
| 87 | Old Polish | nos | nɔs | nos | ||
| 92 | Old Czech | nos | nɔs | nos | ||
| 96 | Old Novgorod | nosŭ | носъ | nɔs | nɔs | |
| 100 | Rusyn | n′ïs | ˈ(nʲ/ɲ)i̞s | ˈnʲi̞s | ||
| 81 | Macedonian: Suho | nòs | no̞s | nos | ||
| 82 | Macedonian: Visoka | nòs | no̞s | nos | ||
| 86 | Slovene: Kostel | nos | no̝ːs | no̝ːs | ||
| 84 | Slovene: Early Modern | núṡ | ||||
| 123 | German: Bernese | Nase | nasə | nasə | ||
| 24 | Assamese | nāk | নাক | nɑk | Beng. | |
| 32 | Punjabi | nakk | ਨੱਕ | |||
| 48 | Sogdian | nas | ns | nas | reconstructed from M ns | |
| 138 | Old Occitan | nas | ||||
| 126 | Megleno-Romanian | nas | ||||
| 47 | Khwarazmian | nāc | nʾc | naːt͜sa | ||
| 140 | Old Catalan | nas | nas | nas | ||
| 37 | Gawarbati | naasi | ناسی | n̪ãːˈsi | naːsi | GM nās'ī |
| 38 | Khowar | naskar | نسکار | n̪ɜ̃sˈkɑˑɾ̥ | nɑskɑ́ɾ | |
| 36 | Gawri | näzōr | نزور | n̪əˈzo̰ːɾ̥ | nazoːr H(L) | |
| 127 | Dalmatian: Vegliote | nuọs | nuos or nus | |||
| 119 | Old High German | nasa | ˈnasa | ˈnasa | ||
| 113 | Old Frisian | nose | ˈnoze | ˈnose | ||
| 120 | Middle High German | nase | ˈnasə | ˈnasə | ||
| 111 | Old English | nosu | ˈnozu | ˈnosu | ||
| 118 | Old Saxon | nasa | ˈnaza | ˈnasa | ||
| 115 | Middle Dutch | nuese | ˈnøːzə | ˈnøːzə | ||
| 106 | Norwegian: Nynorsk | nase | ˈnɑːsə | ˈnɑːsɛ | ||
| 145 | Portuguese: Brazilian | nariz | ||||
| 45 | Vâsi-vari: Paṣki | n′as | nˈəs | nˈɨs | nˈɨs | |
| 39 | Pashai: North-West | nasə | نسه | ˈnasːə | nasə | Most body part nouns require conjugation according to their possessor. We chose the third person singular. The same is true for all the following (in any case where there are multiple forms). In the case of this word for 'nose', the pronunciation changes dramatically according to possessor: [nos] vs. [nasə]. |
| 40 | Kamviri | nâs′uř | nazˈuɹ | nasˈuɹ | ||
| 41 | Kâta-vari: Eastern | nâs′uň | nas′ũř | nasˈũɹ̃ | nasˈuɹ̃ | |
| 42 | Kâta-vari: Ktivi | nâs′uř | nasˈuɹ | nasˈuɹ | ||
| 43 | Kalaṣa-alâ: Nišeigrâm | nâs | nˈa̞s | nˈa̞s | ||
| 132 | Milanese | nàs | nas |
S.v. Proto-Slavic *nosъ 'nose', following Kortlandt (1985b:119) from PIE *nh₂-es-/*neh₂-s- (cf. Skt. nás-, Lat. nāris, OHG nasa 'nose').
S.v. Lith. nósis, following Kortlandt (1985b:119) from PIE *nh₂-es-/*neh₂-s- (cf. Skt. nás-, Lat. nāris, OHG nasa 'nose').
S.v. OLith. nósis 'Nase' (BSl. Latv. nãss, nãse 'Nasenflügel, Nüster', OPr. nozy 'Nase', OCS nosъ 'Nase'), from PIE *nā́s-/*nas- 'Nasenflügel, Nüster' (cf. Ved. n.du. nā́sā, g.du. nasóṣ 'Nase', YAv. n.du. nā̊ŋha 'Nase', OPers. a.sg. nāham 'Nase', Lat. naris 'Nasenloch, Nüster', nāsus, nāsum 'Nase', ON nǫs, n.pl. nasar 'Nasenloch, Nüster', OE nasu, etc.).
Reconstructs a paradigm nom.sg. *neh₂s, acc.sg. *neh₂sm, gen.sg. *nh₂os.
S.v. Proto-Germanic *nasō- ~ *nusō- 'nose', as though from PIE *nh̥₂-s-eh₂-. Traditionally the root is reconstructed as *nā̆s- with a-vocalism (Pokorny IEW: 755), but Kortlandt (1985b:119) postulated an ablauting s-stem nom. *néh₂-s, gen. *nh₂-s-ós, acc. *nh₂-és-m in order to account for the ablaut of e.g. Lith. nósis < *neh₂-s- vs. Ru. nos < *nh₂-es-.
Cf. s.v. NOSE *hₓnáss ~ *hₓnā́s (gen. hₓnasos) 'nose'.
S.v. Ved. nás- 'Nase' (YAv. nā̊ŋha), from PIE *(H)nas- (cf. Lat. nāris, Lith. nósis, OHG nasa, Russ.-CS nosъ 'Nase', etc.).
S.v. nas- ‚Nase‘ (näs- aus den dehnstufen Kasus dieses kons. St., ursprüngl. dem Nom. Sg.), ursprüngl. wohl ‚Nasenloch‘
The reconstruction for the PIE form underlying this class is disputed. Traditionally *(H)nas- (cf. IEW 755, Mayrhofer, EWAia s.v. Ved. nás-, ALEW s.v. Lith. nósis), elsewhere Kortlandt (1985b:119) argues for a reconstruction as an s-stem to a root *neh₂-. For the purposes of a root ref. form I give *(H)nā̆s-.
S.v. PS *nosŭ.
S.v. Lat. nāris 'nose; pl. nostrils, nose', from PIE *Hneh₂-s-, *Hnh₂-es-, *Hnh₂-s- (cf. Skt. nas- 'nose', YAv. nā̊ŋha, (nom.acc.du.?), Lith. nósis, Latv. nãss, RuCS nosъ, OHG nasa, OE nasu 'nose').